Qmusic

Deze week hield Qmusic de finale voor een wedstrijd om mee te gaan op Q-World tour. Voor de finale moesten mensen items verzamelen waarvan de ene al wat sneller te vinden was dan de andere. Zo stond een strijkijzer, witte tulpen, een blokfluit, maar ook een échte “Mia” trofee en een rijbewijs uit Leeds op de lijst. Tot zover geen probleem, een leuke wedstrijd met een mooie prijs, ware het niet dat er nog een ander “item” op de lijst stond, zijnde nummer 20:

‘Een hostie, hij moet niet gezegend zijn. Een snoephostie wordt niet aanvaard.’

Bij het lezen hiervan kreeg ik echt buikpijn: tot welk misbruik van de Eucharistie zou deze wedstrijd nu gaan leiden? Ik was boos, erg boos, dat Qmusic iets wat voor mij als katholiek, zo waardevol is, openstelde om gebruikt (misbruikt) te worden voor een wedstrijd.

Toen ik in intieme kring mijn ongenoegen hierover uitsprak, stelde mijn broer me de vraag of het niet de taak van de gelovigen moest zijn om zaken als deze van niet-gelovigen te verdragen. Zij weten immers niet wat de hostie voor ons inhoudt en hebben dus ook niet de intentie om deze te beledigen of om misbruik uit te lokken. Daarenboven, zo argumenteerde hij, stond ook op de lijst dat de hostie niet ‘gezegend’ moest zijn.

Ik begrijp zijn argument tot op zekere hoogte wel. Het klopt dat de mensen bij Qmusic en met hen heel wat anderen geen besef hebben van de diepe waarde en betekenis van de Hostie als Lichaam van Christus. Misschien wordt er zelfs in katholieke kringen en publicaties te weinig de nadruk op gelegd. Daarom is het niet slecht dat ik de leer hieromtrent even herhaal.

Een hostie die door een priester geconsacreerd wordt, is het Lichaam van Christus. De katholieke leer is hierover heel duidelijk: het is er geen symbool van, er geen herinnering aan of er geen verwijzing naar, maar het is het Lichaam van Christus. Als de priester de geconsacreerde Hostie dus vastneemt, heeft hij Christus zelf vast en als we de Hostie ontvangen, ontvangen we Christus zelf. Christus spreekt hier zelf over wanneer hij zegt:

Ik verzeker u: als u het vlees van de Mensenzoon niet eet, als u zijn bloed niet drinkt, is er geen leven in u. Maar wie mijn vlees en bloed eet en drinkt, die bezit eeuwig leven.[1]

God geeft ons zijn Lichaam als symbool van liefde. Het is het grootste en intiemste geschenk dat gegeven kan worden. Een andere vorm van deze gave vinden we terug bij geliefden die elkaar hun lichaam geven als teken van hun intieme liefde. Als deze liefde eenzijdig verbroken wordt, zal de gemeenschap in lichaam niet meer tot stand komen. Wie een ernstige zonde gepleegd heeft (een doodzonde) heeft dan ook geen toegang tot dit sacrament van de Eucharistie, want door zijn zonde heeft hij de liefdesband met Christus verbroken. Wie dus gestolen heeft, mensen heeft afgetroggeld of zijn geloof heeft verwaarloosd zal eerst moeten biechten. Door de biecht betuigt de zondaar zijn spijt tegenover Christus en geeft hij aan dat hij zich opnieuw voor zijn relatie met de Heer wil inzetten. Hierdoor wordt de band hersteld en kan de persoon in kwestie de hostie opnieuw ontvangen.

Wie katholiek is en logischerwijs Christus met heel zijn hart liefheeft, voelt dezelfde liefde tot de gewijde Hostie, die Christus zelf is. Dat Qmusic deze liefde niet voelt, verandert niets aan de waarde die wij aan de Hostie geven en maakt dus dat we ook niet mogen aanvaarden dat ze misbruikt zou kunnen worden. Als vergelijking zouden we vrouwen niet laten misbruiken, ook niet als de misbruiker in zijn cultuur of beleving vrouwen als een gebruiksvoorwerp ziet.

Dat Qmusic toevoegt dat het geen gewijde hostie moet zijn, vind ik maar een flauw excuus om het toch toe te laten. Qmusic zou ‘Een Mercedes-ster, ze moet niet van een wagen afgerukt zijn’ waarschijnlijk ook niet in de lijst met items opgenomen hebben, al was het maar om te voorkomen dat mensen toch tot vandalisme zouden overgaan om aan de wedstrijd deel te nemen.

2016-02-06_13-37-56_PW_QMusicWorldtour.jpg

Omwille van de aangehaalde punten deed het me als gelovige pijn om te bedenken dat het Lichaam van Christus, dat ons als teken van Liefde en Leven gegeven wordt, misbruikt zou worden voor een wedstrijd en niet gewaardeerd wordt als de grote liefdevolle gave die ze is. Ik wens niemand toe dat hij misbruikt zou worden wanneer hij zich uit liefde helemaal wil geven aan een ander; zoveel te meer doet het me dan ook pijn te bedenken dat dit misschien wel gebeurt met Christus, die ik zo liefheb en dit dan nog in het kader van een radiowedstrijd.

Ik besef dat ik met deze brief rijkelijk laat ben, de radiowedstrijd alweer even achter de rug is, maar ik hoop dat ik toch mensen heb kunnen aantonen waarom de Eucharistie, het Allerheiligste Sacrament, voor katholieken zo belangrijk is. Qmusic had met deze wedstrijd vast niet de intentie om wie dan ook te kwetsen, maar het zou het “feel good” imago van hun radiozender wel ten goede komen als ze in de toekomst iets meer gevoeligheid aan de dag brengen als het gaat over godsdienstige elementen.

[1] Evangelie volgens Johannes hoofdstuk 6 vers 53-54

  • Update: Ondertussen ontving ik een reactie van Sven Ornelis, u kan ze hieronder lezen:

Beste Bart,

 Ik kreeg via m’n collega’s uw opiniestuk in m’n mailbox. Ik heb het met veel respect en begrip gelezen. Ik begrijp uw mening, zeker als gewezen godsdienstwetenschapper.Het doet ons deugd om te lezen dat u begrijpt dat het zeker niet de bedoeling was van onze medewerkers die de lijst hebben opgesteld om te kwetsen.Ook daarom hebben ze wel degelijk gezegd dat de hostie niet gewijd moest zijn.

Bij mijn weten wordt pas in de eucharistieviering dat “gewone” stukje brood het lichaam van Christus.Ik weet nog goed dat vroeger enkele vriendjes van me zo’n ongewijde hosties hadden gekregen van de plaatselijk priester “om misje te spelen”.Maar goed, dat wordt bijna een dogmatische discussie en die moeten we natuurlijk ook niet gaan voeren.

Dat neemt niet weg dat we wel begrijpen dat je je persoonlijk vragen stelt bij een ongewijde hostie als spelelement.

We zullen in het vervolg daarom nog met extra aandacht dit soort items overdenken.Kwetsen is wat wij niet willen, en respect is een belangrijke waarde van onze zender

 Met dank voor uw mail,

 Van harte

Ik beantwoordde hem als volgt:

Beste Sven,

Bedankt voor je antwoord. Je hebt inderdaad goed onthouden dat de hostie pas Lichaam van Christus wordt na de consecratie. De ongewijde hostie gebruiken kan dan ook inderdaad helemaal geen kwaad en hoeft niemand te kwetsen. Ik kan me echter voorstellen dat niet elke deelnemer het daar zou nauw mee neemt en mogelijk gewoon op zondag aangeschoven is in de communie-rij en een geconsacreerde hostie meenam om in zijn koffer te steken. Misschien heb ik hierop te weinig de nadruk gelegd in mijn opiniestuk.
Ik wil je in ieder geval bedanken dat je het voornemen neemt om in de toekomst extra rekening te houden met religieuze zaken en dank je nogmaals dat je de tijd nam om op mijn bericht te reageren.

Ik wens je graag nog veel succes met uw radiowerk en sta graag ter uwer beschikking als ik u ergens mee ten dienst kan zijn.

Vriendelijke groeten
Bart Giedts

Waarom mogen gescheiden (en hertrouwde) mensen geen hostie?

Vraag van verschillende leerlingen, collega’s, kennissen,…
communion_3
De vraag is vandaag brandend actueel en ik hoor ze dan ook regelmatig de laatste dagen, niet enkel van leerlingen, maar ook van collega’s en mensen uit mijn omgeving. Wat is nu juist het probleem? Waar wringt het schoentje? Ik probeer het opnieuw zo kort en duidelijk mogelijk uit te leggen. Allereerst moet je eerst 3 essentiële standpunten van de Kerkleer kennen:

  • Overspel is een doodzonde: Nogal logisch voor de meeste mensen, en tot hier is iedereen het meestal ook eens met de Kerk. Je echtgenoot(e) bedriegen kan niet. Al van bij de tien geboden wordt erop gehamerd dat het een ernstige overtreding is van God’s wet, maar ook op andere plaatsen in de Bijbel, zoals bij het verhaal van de boetvaardige zondares (Joh 8, 1-11), wordt er stelling genomen tegen overspel.
  • Het huwelijk is onontbindbaar: Katholieken mogen dus niet scheiden. Het kerkelijke huwelijk wordt pas ontboden bij het overlijden van een van de partners. Daarvoor baseert de Kerk zich opnieuw op de bijbel, waarin staat dat wat God verbindt, de mens niet kan scheiden (Mt 19,6). Wie toch een wettelijke scheiding aanvraagt, zal dus kerkelijk nog steeds getrouwd zijn. Dit brengt met zich mee dat wanneer een van de partners uit een kerkelijk huwelijk een nieuwe partner heeft, hij dus zijn eerste partner bedriegt. Ook dit kunnen we heel duidelijk terug vinden in de bijbel (Mt 5, 32).
  • Enkel wie in staat van genade is, kan te communie gaan: Dat wil zeggen dat enkel wie vrij is van doodzonde een hostie mag ontvangen tijdens de mis. Wie een doodzonde heeft begaan, door overspel te plegen, mag de hostie dus niet ontvangen. Dezelfde regel geldt overigens ook voor anderen. Wie nooit naar de mis gaat, steelt of geweld heeft gepleegd is in staat van zonde en daardoor uitgesloten van de communie. Ook deze regel vindt zijn oorsprong in de Bijbel (1Kor 11,27). Voor katholieken is de hostie dan ook meer dan zomaar een stukje brood, het is écht het Lichaam van Christus. Gelukkig hoeft de staat van zonde niet definitief te zijn en is er verlossing mogelijk door het sacrament van de biecht. Wie zijn zonden oprecht opbiecht kan opnieuw tot de staat van genade komen en weer de hostie ontvangen. Dit veronderstelt dan natuurlijk wel dat men de zonde achter zich heeft gelaten.

Wanneer we deze drie elementen optellen komen we dus bij ons antwoord. Een relatie met een nieuwe partner wordt aanzien als overspel waardoor de partners in staat van doodzonde verkeren. Hierdoor kunnen ze niet te communie. Pas als ze hun nieuwe partner verlaten hebben en biechten kunnen ze ook weer het sacrament van de eucharistie (maw. de hostie) ontvangen. Natuurlijk zijn er enkele nuances aan te brengen zo kan wie gescheiden leeft, maar zonder nieuwe partner door het leven gaat in principe wel nog te communie gaan. Verder zijn er ook koppels waarbij het eerste kerkelijke huwelijk ongeldig is verklaard. Dit eerste huwelijk heeft dan in feite nooit bestaan en wanneer deze mensen dan een “nieuwe partner” huwen, kunnen zij vanzelfsprekend ook te communie gaan.

Alles samen klinken deze regels van de Kerk misschien een beetje hard, maar ze vinden allemaal hun oorsprong terug in de Bijbel. Daarnaast zijn ze er ook om de heiligheid van het huwelijk en van Christus zelf (in de Eucharistie) te beschermen. Wanneer de Kerk zou beslissen om tegen een van de bovenstaande regels in te gaan bestaat het gevaar dat ze afbreuk doet aan hetzij het huwelijk, de bijbel of aan Christus zelf.
Dat neemt natuurlijk niet weg dat de Kerk oog moet hebben voor gescheiden en hertrouwde mensen, die zich in deze moeilijke situatie bevinden. Het is de taak van de Kerk om, net zoals Christus, deze mensen tegemoet te gaan en te helpen bij hun moeilijke toch om zich opnieuw te verzoenen met Christus.

Waarom doet de priester “de afwas” tijdens de mis?

“Waarom doet de priester “de afwas” tijdens de mis?”
Prince 5 organisatiehulp BSO

Toen we met de klas een eucharistieviering bijwoonden in een klooster, stelde één van mijn leerlingen de volgende vraag: “Waarom doet hij nu de afwas en laat hij dat niet staan voor de anderen? Daar zijn toch nonnekes die dat kunnen doen”. Op het eerste zicht geen domme vraag, waarom begint de priester al met ‘opruimen’ als de mis nog bezig is? Kan de afwas niet wachten tot alles gedaan is? Zoals altijd in de katholieke Kerk, zit ook hier meer achter dan wat we op het eerste zicht denken.

“De afwas” waarover Prince het had, is natuurlijk niet zomaar als het paar bordjes en tassen waarmee je hebt ontbeten. De hostie en de geconsacreerde wijn die de priester drinkt, zijn verder ook geen pistolé of broodje en koffie, maar werkelijk het Lichaam en het Bloed van Christus. Ook het vaatwerk zoals de kelk en de schaal (ciborie) waarin de hosties worden bewaard, zijn dus bijzonder, want ze moeten het lichaam van Christus “dragen”. Het spreekt voor zich dat we daarvoor speciale voorwerpen gebruiken en niet het 365+ vaatwerk dat je vindt bij de IKEA. Je ziet deze ‘gewijde vaten’ op de tekening hieronder:

Afbeelding

Wanneer je thuis een ontbijt hebt gehad, gooi je meestal de broodkruimels die achterblijven op je bord, gewoon weg . Ook de laatste druppel koffie verdwijnt in de vaatwasser of in het afwaswater. Dat kan je natuurlijk niet doen met de ‘kruimels’ of de ‘wijn’ die er overblijven na de communie (het moment waarop iedereen de hostie ontvangt). De hosties en de wijn zijn niet langer gewoon brood en wijn, maar zijn écht het Lichaam van Christus geworden. Ook de laatste ‘kruimels’ die overblijven en de laatste druppel ‘wijn’ zijn dus ditzelfde Lichaam van Christus. Om deze reden is het ‘opruimen’ hiervan dus ook zorgvuldig geregeld volgens een bepaalde structuur. Het verloopt als volgt:

De priester die naar het altaar is teruggekeerd na het uitdelen van de communie, verzamelt de overgebleven hosties en plaatst ze terug op de plaats waar deze worden bewaard, meestal gebeurt dit in het tabernakel. De overgebleven ‘wijn’ drinkt hij op.
Daarna wordt de pateen en eventueel ook de ciborie afgekuist boven de kelk, zodat de overgebleven delen van de hosties in de beker vallen. Daarna wordt water in de beker gegoten en wordt deze helemaal leeg gedronken door de priester waarbij hij zegt “Heer, laat ons in een zuiver hart (Quod ore sumpsimus) “. Daarna wordt het vaatwerk met een daarvoor bestemd doekje afgekuist en op het voorziene tafeltje gezet (men noemt dit het credestafeltje).

Slechts in heel uitzonderlijke gevallen wordt het liturgische vaatwerk pas na de mis door de priester of een diaken gereinigd. Dat kan bijvoorbeeld bij grote vieringen waarin een te grote hoeveelheid vaatwerk werd gebruikt.

Afbeelding

De priester reinigt het gewijde vaatwerk dus meestal zelf tijdens de mis, omdat het niet over zomaar een maaltijd en om zomaar vaatwerk gaat, maar om het Lichaam van Christus en de daarvoor speciaal voorziene dragers. De reiniging hiervan moet dus ook op een respectvolle manier gebeuren en maakt daarom deel uit van de mis zelf.

Wat is een eigenlijk een diaken?

Wat is een eigenlijk een diaken?
David, 7de jaar Thuis en bejaardenzorg BSO

Het zien van een diaken kan soms wel een beetje verwarrend zijn. Hij lijkt op een priester maar heeft niet dezelfde kledij of taken en wat misschien nog vreemder is, is dat hij getrouwd kan zijn.  Is hij dan een halve priester, een protestant misschien of nog iets helemaal anders?  Hoog tijd dus om eens uit te  pluizen wat een diaken nu precies is en wat hij doet.

Kort samengevat is een diaken een gewijde man die helpt om binnen de kerk vieringen te verzorgen en mensen in verschillende noden bij te staan. Diaconie betekent dan ook letterlijk ‘dienst’ of ‘hulp’. Je kan ze herkennen aan de stola die ze schuin over hun schouder dragen (zie foto). Eigenlijk zijn er twee soorten diakens. We hebben de transuent diakens en de permanente diakens.

De transuent diakens zijn eigenlijk overgangsdiakens, die later priester zullen worden. Je wordt niet zomaar priester in één keer, maar je krijgt deze wijding in verschillende stappen zou je kunnen zeggen.  Wie karate doet krijgt ook niet van de eerste keer een zwarte band, maar begint met wit krijgt na een tijd geel , dan oranje, groen, blauw, bruin en dan pas een zwarte band. Bij het priesterschap zijn er 7 wijdingen of stappen, namelijk die van poortwachter, lector, misdienaar, uitdrijver, subdiaken, diaken en tot slot priester. Diaken is dus de voorlaatste wijding voor het priesterschap, in karatevergelijkingen is het transuent diaconaat dus de bruine band als het  priesterschap de zwarte is.

Een permanent diaken is geen tussenstap naar het priesterschap. Wie hiervoor kiest blijft dus diaken. Het gaat net zoals bij priesters ook alleen om mannen en ze moeten net als priesters celibatair leven. In tegenstelling tot het priesterschap kunnen vanaf hun 35 ook getrouwde mannen diaken worden, deze moeten natuurlijk niet celibatair leven, maar ze mogen normaal gezien niet hertrouwen wanneer hun vrouw sterft.

Een diaken helpt de priester bij zijn taken in de parochie of ergens anders. Zo kan hij tijdens de mis voorlezen uit de bijbel of de preek houden. Hij kan ook zelf een gebedsviering leiden en de gewijde hostie uitdelen. Hij mag ook het doopsel uitvoeren en als getuige voor de kerk een huwelijksviering voorgaan. Verder staat hij ten dienste van de gemeenschap en zet hij zich bijvoorbeeld in voor de armen, die zieken of andere mensen in nood. Diakens bestaan dan ook al heel erg lang in de bijbel. Je kan er over de allereerste diakens lezen dat ze als helpers van de apostelen worden aangeduid om de zorg voor de weduwen op zich te nemen, omdat de apostelen het vaak heel erg druk hadden met hun taken op het vlak van geloofsverkondiging en dergelijke.

Samengevat kunnen we het volgende zeggen: Diakens zijn zeker katholiek. Het zijn geen priesters hoewel transuente diakens dat wel zullen worden. Permanente diakens kunnen in tegenstelling tot priesters wel getrouwd zijn, maar blijven dan ook diaken. Hun voornaamste taak is het helpen in de vieringen en dienstbaarheid betonen aan hun medemensen in naam van de Kerk.

Afbeelding