Wat is dat ronde dingetje boven die engel?

Yasmina, 5 verzorging, BSO

Angel-of-God

Wat is nu dat ronde dingetje rond het hoofd van heilige X of engel Y ? Het is een vraag die regelmatig gesteld wordt. Je ziet deze ronde schijven of ringen inderdaad telkens weer terug bij heiligenbeelden of -schilderijen. “Natuurlijk zijn dit niet zomaar rondjes of ringetjes, maar gaat het over wat we in christelijke traditie een aureool of ook wel nimbus noemen. Misschien heb je er ook al wel over gehoord met de Engelse benaming ‘halo’ (nu weet je meteen waar dat liedje van Beyonce met de gelijknamige titel over gaat).

Het is niet toevallig dat we deze telkens weer zien terugkomen bij heiligen of engelen, want de aureool is net een symbool van de heiligheid of goddelijkheid. Het maakt ons dus duidelijk dat de persoon die in een beeld of op een prent wordt uitgebeeld “heilig” is. Vooral in de Middeleeuwen was dit handig. Heel wat mensen konden in die tijd nog niet lezen, maar door de aanwezigheid van een aureool wist men dan toch dat het over een heilige ging.

De aureool is trouwens niet typisch christelijk, want ook ik andere levensbeschouwingen worden aureolen al dan niet in een andere vorm gebruikt om het goddelijke karakter van personen, wezens of goden te benadrukken. Zo komt het terug bij de Romeinse god Mithras, maar ook in het hindoeïsme en in afbeeldingen van profeten in sommige stromingen van de islam.

GoddevaderIn de christelijke traditie verschijnt de aureool zelfs pas vanaf de 5de eeuw. Oorspronkelijk werd hij enkel bij God en de engelen gebruikt, pas later worden ook apostelen en andere heiligen met een aureool afgebeeld. Meestal gebeurt dit in de vorm van een cirkel die achter of boven het hoofd zichtbaar is, maar ook andere vormen werden in de loop van de geschiedenis gebruikt. Zo zal God de Vader bijvoorbeeld vaak worden afgebeeld met een driehoekige aureool als symbool voor de Heilige Drievuldigheid.

olvHet is dus vooral een toevoeging van de kunstenaar die de heilige afbeeldt die ons iets wil duidelijk maken over de staat van de persoon in kwestie, veel eerder dan dat heiligen in werkelijkheid een aureool zouden hebben zweven boven hun hoofd. Toch is deze lichtkrans misschien niet helemaal uit de lucht gegrepen. Heel wat mensen die Maria zagen verschijnen, spreken immers van een licht dat van haar uit ging. Op de prent hieronder lijkt Maria bijvoorbeeld licht uit te stralen. De manier waarop Maria hier wordt afgebeeld is gebaseerd op een fragment uit de Bijbel dat je terugvindt in de openbaring van Johannes dat hoodstuk 12 vers 1:

 “Er verscheen in de hemel een indrukwekkend teken: een vrouw,
bekleed met de zon
, met de maan onder haar voeten en een krans van twaalf sterren op haar hoofd.”

Ook over andere heiligen lezen in het boek wijsheid hoofdstuk 5,15-16 het volgende :

   ” Maar de rechtvaardigen leven tot in eeuwigheid; de Heer zorgt voor hun loon, de Allerhoogste waakt over hun lot. Daarom ontvangen zij een schitterende kroon en een sierlijke diadeem uit de hand van de Heer…”

Wel gaat het misschien wat ver om uit deze twee citaten te concluderen dat we in werkelijkheid een echte aureool zullen krijgen wanneer we in de hemel komen. De citaten zijn waarschijnlijk vooral symbolisch te interpreteren. De aureolen in de kunst willen vooral benadrukken dat de heiligen een deel van het goddelijke licht reflecteren in de manier waarop ze geleefd hebben. Net zoals elke lamp gemaakt is om licht te geven, is elke mens geschapen om door het Goddelijke Licht bevangen te worden en het door te geven. Onze hoofdbekommernis moet dus niet zijn hoe een heilige er uit ziet, maar hoe we er één moeten worden.

Waarom mogen gescheiden (en hertrouwde) mensen geen hostie?

Vraag van verschillende leerlingen, collega’s, kennissen,…
communion_3
De vraag is vandaag brandend actueel en ik hoor ze dan ook regelmatig de laatste dagen, niet enkel van leerlingen, maar ook van collega’s en mensen uit mijn omgeving. Wat is nu juist het probleem? Waar wringt het schoentje? Ik probeer het opnieuw zo kort en duidelijk mogelijk uit te leggen. Allereerst moet je eerst 3 essentiële standpunten van de Kerkleer kennen:

  • Overspel is een doodzonde: Nogal logisch voor de meeste mensen, en tot hier is iedereen het meestal ook eens met de Kerk. Je echtgenoot(e) bedriegen kan niet. Al van bij de tien geboden wordt erop gehamerd dat het een ernstige overtreding is van God’s wet, maar ook op andere plaatsen in de Bijbel, zoals bij het verhaal van de boetvaardige zondares (Joh 8, 1-11), wordt er stelling genomen tegen overspel.
  • Het huwelijk is onontbindbaar: Katholieken mogen dus niet scheiden. Het kerkelijke huwelijk wordt pas ontboden bij het overlijden van een van de partners. Daarvoor baseert de Kerk zich opnieuw op de bijbel, waarin staat dat wat God verbindt, de mens niet kan scheiden (Mt 19,6). Wie toch een wettelijke scheiding aanvraagt, zal dus kerkelijk nog steeds getrouwd zijn. Dit brengt met zich mee dat wanneer een van de partners uit een kerkelijk huwelijk een nieuwe partner heeft, hij dus zijn eerste partner bedriegt. Ook dit kunnen we heel duidelijk terug vinden in de bijbel (Mt 5, 32).
  • Enkel wie in staat van genade is, kan te communie gaan: Dat wil zeggen dat enkel wie vrij is van doodzonde een hostie mag ontvangen tijdens de mis. Wie een doodzonde heeft begaan, door overspel te plegen, mag de hostie dus niet ontvangen. Dezelfde regel geldt overigens ook voor anderen. Wie nooit naar de mis gaat, steelt of geweld heeft gepleegd is in staat van zonde en daardoor uitgesloten van de communie. Ook deze regel vindt zijn oorsprong in de Bijbel (1Kor 11,27). Voor katholieken is de hostie dan ook meer dan zomaar een stukje brood, het is écht het Lichaam van Christus. Gelukkig hoeft de staat van zonde niet definitief te zijn en is er verlossing mogelijk door het sacrament van de biecht. Wie zijn zonden oprecht opbiecht kan opnieuw tot de staat van genade komen en weer de hostie ontvangen. Dit veronderstelt dan natuurlijk wel dat men de zonde achter zich heeft gelaten.

Wanneer we deze drie elementen optellen komen we dus bij ons antwoord. Een relatie met een nieuwe partner wordt aanzien als overspel waardoor de partners in staat van doodzonde verkeren. Hierdoor kunnen ze niet te communie. Pas als ze hun nieuwe partner verlaten hebben en biechten kunnen ze ook weer het sacrament van de eucharistie (maw. de hostie) ontvangen. Natuurlijk zijn er enkele nuances aan te brengen zo kan wie gescheiden leeft, maar zonder nieuwe partner door het leven gaat in principe wel nog te communie gaan. Verder zijn er ook koppels waarbij het eerste kerkelijke huwelijk ongeldig is verklaard. Dit eerste huwelijk heeft dan in feite nooit bestaan en wanneer deze mensen dan een “nieuwe partner” huwen, kunnen zij vanzelfsprekend ook te communie gaan.

Alles samen klinken deze regels van de Kerk misschien een beetje hard, maar ze vinden allemaal hun oorsprong terug in de Bijbel. Daarnaast zijn ze er ook om de heiligheid van het huwelijk en van Christus zelf (in de Eucharistie) te beschermen. Wanneer de Kerk zou beslissen om tegen een van de bovenstaande regels in te gaan bestaat het gevaar dat ze afbreuk doet aan hetzij het huwelijk, de bijbel of aan Christus zelf.
Dat neemt natuurlijk niet weg dat de Kerk oog moet hebben voor gescheiden en hertrouwde mensen, die zich in deze moeilijke situatie bevinden. Het is de taak van de Kerk om, net zoals Christus, deze mensen tegemoet te gaan en te helpen bij hun moeilijke toch om zich opnieuw te verzoenen met Christus.

Wat is het verschil tussen katholieken en protestanten?

“Wat is het verschil tussen katholieken en protestanten?”
Verschillende leerlingen, verzorging en organisatiehulp, BSO

Het is een vraag die regelmatig terugkomt. Ik behandel ze dan ook uitgebreid in het 6de jaar. Toch is ze niet zo gemakkelijk te beantwoorden.

Eenheid 

Het is vrij gemakkelijk om iets over de katholieke Kerk te zeggen, omdat die één structuur heeft. Je hebt weliswaar kleine verschillen van land tot land en van gemeenschap tot gemeenschap. Zo kan je bijvoorbeeld kleine verschillen merken bij het vieren van bepaalde feesten. Toch heeft elke katholiek  dezelfde leider en deelt hij dezelfde leer (geloofspunten). Bij protestanten is dat niet zo: er zijn wel meer dan 5000 verschillende soorten van protestantisme. Dat maakt het dus moeilijk om algemene uitspraken te doen. De eenheid is dus meteen al het eerste verschil. Ze is er wel binnen de katholieke Kerk , maar niet bij de protestanten.

Heilig

Het tweede verschil ligt hem in de heiligheid. Katholieken geloven dat de kerk heilig is, omdat de Heilige Geest er in werkt en de leden van de Kerk tot heiligheid brengt, onder meer door het toedienen van de sacramenten. Bij protestanten is dat vaak anders: ze geloven niet altijd dat de kerk op zich heilig is of dat ze nodig is om heilig te worden. Protestanten hebben buiten het doopsel dan ook meestal geen sacramenten zoals we die in de katholieke Kerk wel hebben. Protestanten geloven ook niet altijd in heiligen. Zelfs Maria wordt bijvoorbeeld door vele protestanten niet als heilig beschouwd. Je zal in de meeste protestantse gebedshuizen dus geen beelden (van heiligen) vinden, dit in tegenstelling tot katholieke kerken waar je wel heiligenbeelden vindt.

Algemeen

Een derde aspect is dat de katholieke kerk… katholiek is. Klinkt een beetje logisch natuurlijk, maar het heeft met de letterlijke betekenis van het woord ‘katholiek’ te maken. Katholiek betekent eigenlijk ‘algemeen’. Dat houdt in dat de Kerk voor iedereen gesticht is, ongeacht je afkomst, leeftijd, geslacht of achtergrond en dat de leer ook voor iedereen en over de hele wereld hetzelfde is. Bij protestantse gemeenschappen is dat over het algemeen ook zo, maar er zijn uitzonderingen: sommige gemeenschappen sluiten bijvoorbeeld mensen van joodse of Afrikaanse afkomst uit. Andere protestantse gemeenschappen verschillen sterk in geloofsleer naargelang hun vestigingsplaats op de wereld.

Apostolisch

Een vierde verschil ligt hem in het feit dat de katholieke Kerk apostolisch is. Ze is met andere woorden ontstaan uit de apostelen. Hun leer wordt nog altijd verkondigd onder de leiding van hun opvolgers. Deze opvolgers zijn de bisschoppen en de paus. Vele protestantse gemeenschappen hebben deze bisschoppen niet, of toch geen wettelijke opvolgers van de apostelen. Ook hebben protestanten vaak geen priesters, maar dominees. Deze zijn in tegenstelling tot priesters, meestal wel gehuwd of kunnen zelfs van het vrouwelijke geslacht zijn. Protestanten geloven ook niet alle geloofspunten die door de apostelen en hun opvolgers werden doorgegeven, want ze erkennen enkel de bijbel als geloofsbron.

Samengevat

De essentiële kenmerken van de katholieke Kerk zijn dat ze één, heilig, katholiek en apostolisch is. In protestantse gemeenschappen is er telkens minstens één van deze eigenschappen niet aanwezig waardoor ze voor de katholieke Kerk dus ook niet erkend worden als deel van de ware Kerk van Christus.

images

Mogen katholieken een bikini dragen?

“Mogen katholieken een bikini dragen?”
Seline 6 verzorging BSO

Dat is eigenlijk een goeie vraag, waarop ook geen eenduidig antwoord is. Veel hangt af van je interpretatie van Bijbelse teksten, maar ook van de reden waarom je een bikini wil dragen.

In de bijbel lezen we wel bij de eerste brief aan de christen van Korinte dat ons lichaam een tempel is van de Heilige Geest (1 Kor 6:19) ook wij moeten er dus zeker wel respectvol mee omgaan.  Adam en Eva wisten al vanaf het moment dat ze van de verboden vrucht hadden gegeten dat ze hun naaktheid moesten bedekken en ook dat moeten we dus doen. Wie zichzelf en zijn lichaam respecteert loopt er niet zomaar mee ten toon en kleedt zich gepast.  Tot zover de Bijbel. Het is nu aan ons en de Kerk om te kijken hoe we dit in ons dagelijks leven moeten toepassen. 

De Kerk leert ons dat veel afhangt van de intentie. Dat betekent, van de reden waarom je iets doet. Er is een enorm verschil tussen iemand die een bikini draagt om erin te zwemmen of iemand die een bikini draag om met haar lichaam mannelijke aandacht te krijgen. In het tweede geval spreken we zeker wel over een zonde. Niet alleen is het altijd een zonde als je ijdel bent, maar verder is het wel erg ongepast om je lichaam te gebruiken om lust op te wekken bij mannen. Zeker als je daarbij bedenkt dat je lichaam een tempel is van God en dus geen lokmiddel.

Een bikini als zwem-outfit en eventueel bij het zonnen erna, kan volgens sommige katholieken dus wel, zolang het de intieme zone’s van de vrouw maar voldoende bedekt. Een bikini-string en monokini worden dus over het algemeen als ‘zondig’ beschouwd. Anderen menen dan weer dat een bikini hoe dan ook te “naakt” is. Het is dus zeker nog een punt van discussie waarbij je er goed aan doet er toch degelijk over na te denken en je geweten te volgen. Bij andere activiteiten naast zwemmen of zonnen, is het eerder ongepast om een bikini te dragen. Een bikini dragen om uit te gaan, terrasjes te doen of te gaan shoppen doen we als katholieken dus niet. Hetzelfde geldt trouwens ook voor mannen die dezelfde dingen ook niet moeten doen in hun zwembroek. Niet voor niets hangt er in vele terrasjes op toeristische plaatsen een bord met “no shirt, no service” (geen hemd is geen bediening). Vanzelfsprekend is het al helemaal niet gepast om in zwemkledij een kerk binnen te wandelen. (Meer daarover lees je hier.)

Naast deze kleine vuistregels merkt de kerk op om altijd voorzichtig te zijn. Als je denkt dat je bikini te veel (verkeerde) aandacht zal trekken, is het beter om een gewoon badpak aan te trekken. Wanneer je dus bijvoorbeeld als jonge leerkracht op uitstap naar zee gaat, met een klas 16-jarige jongens die wel al wat last krijgen van hun hormonen, zou je kunnen opteren voor een badpak. De voorzichtigheid is trouwens een van de 4 katholieken kardinale deugden, samen met de moed, rechtvaardigheid en matigheid.  Deze vier goede eigenschappen van onze ziel helpen ons om in verschillende situaties een juiste keuze te maken, die ons dichter bij God brengen. Dus ook als het om kleding-kwesties gaat.  

no shirt no shoes no service

 

Hoe ons te kleden in de kerk?

“Waarom mag je niet met korte broek en ontblote armen in een kerk/basiliek/kathedraal binnen en moeten hoofddeksels af?”

Collega Thomas Degroeve, KaSO Mortsel
enkele leerlingen, Sint-Norbertusinstituut, BSO

Wie ooit in Vaticaanstad of elders in Rome een Kerk heeft bezocht kent deze regels en is misschien wel weggestuurd omdat hij er niet aan voldeed. Mannen dienen lange mouwen en broekspijpen te dragen en mogen geen hoofddeksel dragen. Vrouwen moeten bedekte schouders hebben en een broek of rok die ook knieën bedekken. Diepe decolletés, blote buiken en ruggen  zijn ook uit den boze. Natuurlijk zorg je ook dat je geen kledij draagt met ongepaste opschriften. Een ‘playboy’-pull of ‘porn-star’ t-shirt draag je niet, ook al hebben die lange mouwen.

Wat veel minder mensen weten is dat deze regels eigenlijk in elke kerk van toepassing zijn en dus niet enkel in Rome. Wanneer je als reguliere kerkganger , voor een huwelijk of als toerist een kerk binnenkomt in het buitenland of in je eigen buurt, doe je er dus goed aan de kledingregels in acht te nemen.

De reden van al deze regels zijn van verschillende aard. Om te beginnen is het gewoon een kwestie van fatsoen. Met heel wat outfits zou je niet op het werk durven of mogen verschijnen, dus draag je deze ook niet in het huis van God. De kerk is voor katholieken een plaats waar God echt aanwezig is. In het tabernakel  worden immers de hosties bewaard die geconsacreerd werden en dus echt Lichaam en Bloed van Christus zijn. Het tabernakel staat dan ook centraal in de Kerk. Het is het middelpunt van het geloof en het moet dat ook het middelpunt van de belangstelling zijn. Het zou dan ook ongepast zijn wanneer we opzichtig gekleed naar de kerk komen en zo de aandacht op onszelf, in plaats van op Christus te vestigen. Eenvoud en bescheidenheid zijn dus de boodschap.

Daarnaast zijn er nog ook nog de bijbelse richtlijnen in verband met kledij in de kerk en daarbuiten. Om te beginnen zijn er natuurlijk Adam en Eva die omwille van de kuisheid hun naaktheid bedekken vanaf het moment dat ze dit beseffen. Verder lezen we bij Deuteronomium in het Oude Testament dat mannen geen vrouwenkleren mogen dragen en omgekeerd. (In specifieke gevallen mag je hier van af wijken natuurlijk, denk maar aan de Heilige Jeanne d’Arc.) In het Nieuwe Testament zijn het vooral de brieven van Paulus die ons richtlijnen geven. In 1 Tim 2,9 wordt vrouwen gevraagd zich eenvoudig en ingetogen te kleden zonder teveel kostbaarheden. In 1 kor 11 wordt hen zelfs aangeraden hun hoofd te bedekken tijdens de mis, dit in tegenstelling tot mannen, die hun hoofddeksel moeten afzetten. Om deze reden zie je vaak nog vrouwen met een soort kanten hoofddoek in de kerk, maar deze gewoonte is bij ons een beetje in onbruik geraakt.

Probeer bij je volgende kerkbezoek dus toch deze regels op te volgen. Ze dragen zeker bij tot de ingetogen sfeer die bij de kerk hoort en het is een teken van beleefdheid, bescheidenheid en respect.

Vatican Dress Code

Moeten jullie zich niet wassen voor jullie de Bijbel aanraken.

Moeten jullie zich niet wassen voor jullie de Bijbel aanraken.

Mourrad Zerrad 7 Organisatieassistentie BSO

Deze vraag werd me al eerder gesteld en dan steeds door moslimleerlingen. In de islam ben je verplicht om je te reinigen alvorens je de Koran leest. Het is een typisch voorbeeld van de reinigingswetten die in heel veel godsdiensten voorkomen.

Ook in de Bijbel vinden we heel veel reinigingsregels terug in het oude testament, zo was een reiniging nodig, alvorens je in de tempel kwam, alvorens te bidden, wanneer je ging eten… De meeste van deze uiterlijke reinigingswetten zijn echter verdwenen in de katholieke traditie. Dat komt omdat Jezus de nadruk heeft gelegd op innerlijke reiniging. Dat kan je lezen in het evangelie volgens Mattheus hoofdstuk 15 vers 18 tot 20

 [18] Wat uit de mond komt, komt uit het hart, en dat verontreinigt de mens. [19] Want uit het hart komen slechte gedachten, moord, overspel, ontucht, diefstal, valse getuigenissen en laster. [20] Dat zijn de dingen die de mens onrein maken; met ongewassen handen eten maakt de mens niet onrein.’

De gedachte is dus dat we vooral innerlijk rein moeten zijn, zonder zonde dus. Het is niet wat van buiten het lichaam komt dat onrein maakt, maar wat in ons hart en in onze gedachte leeft. Om deze reden is het voor elke katholiek verplicht om minstens 1 keer per jaar te biechten, want dan reinigen wij ons innerlijk van alle zonden (op voorwaarde dat je het op de juiste manier doet).

Natuurlijk is het niet de bedoeling dat je de Bijbel gaat lezen met je handen vol slijk. De Bijbel is het Woord van God en daarom behandelen we hem met het nodige respect. Maar in gewone omstandigheden is het dus niet nodig om je eerst (ritueel) te wassen voor je de Bijbel vastneemt of erin leest. In tegenstelling tot wat er bij moslims de regel is, mogen verder dus ook vrouwen die ongesteld zijn de Bijbel lezen.

Tot slot nog even dit: Hoewel de nadruk in het katholieke geloof ligt op innerlijke reiniging zijn er nog wel enkele vormen van uiterlijke reiniging. Zo hebben we bijvoorbeeld het doopsel, dat ook een uiterlijke vorm heeft. Verder zal je ook heel veel katholieken zien die bij het binnenkomen in de kerk hun vingertoppen in het wijwatervat dompelen en er een kruis mee maken. Ook tijdens de mis is er het moment waarop de priester zijn handen wast, alvorens hij de hostie en de wijn consacreert (veranderd in lichaam en bloed van Christus). Hij zegt dan : “Lava me, Domine, ab iniquitate mea, et a peccato meo munda me.” Wat betekent: “Heer, was mijn fouten weg en reinig mij van zonden.”

 

bijbel-rubriek

 

 

Hoe oud was Jezus toen Hij stierf?

“Hoe oud was Jezus toen Hij stierf?”

leerling, 3 sociaal technische wetenschappen TSO

Vreemd genoeg staat dit eigenlijk nergens letterlijk  in de bijbel geschreven.  Helemaal zeker zijn we hier dus niet over. Natuurlijk zijn er wel al heel wat theologen (godsdienst-wetenschappers) met deze vraag bezig geweest. Zo hebben  katholieke theologen berekend dat Jezus waarschijnlijk 33 jaar oud was toen hij stierf .

Ze berekenden dit vooral door het bestuderen van bijbelteksten. Natuurlijk was dit niet zo eenvoudig en is het dus  ook niet eenvoudig om uit te leggen. Maar ik  beloof dat ik mijn best zal doen.

Het komt erop neer dat ze ontdekten dat Jezus waarschijnlijk 30 jaar oud was toen Hij zich door Johannes liet dopen. Daarmee begon Jezus’ priesterlijk leven. Jezus is immers onze hoogste priester in de hemel, dat kan je ondermeer lezen in de brief van Paulus aan de Hebreeën.  Naar de gewoonten van toen, moest je 30 jaar oud zijn om aan dit priesterlijk leven te beginnen. Daarnaast  weten we dat Jezus na zijn doopsel, 3 jaar lang zijn Woord verkondigde, waarna Hij stierf aan het kruis (en herrees). Als je dat optelt kom je dus bij 33 jaar.

Ook andere wetenschappers kwamen tot gelijkaardige conclusies. In de synoptische evangelies (die van Marcus, Mattheus en Lucas) kan je immers lezen dat wanneer Jezus gekruisigd was, het  drie uur donker werd en dit in het midden van de dag.  Wetenschappers die hierin duidelijk een eclips (zonsverduistering) herkenden, gingen opzoeken wanneer deze zou hebben plaatsgevonden. Een van de eerste wetenschappers die hieraan begon was niet de minste, namelijk Newton. (Je kent misschien wel uit de lessen fysica, hij ligt ondermeer aan de basis van de wetten van de zwaartekracht.) Hij kwam als kruisigingsdatum uit op 23 april in het jaar 34. Moderne sterrenkundigen herberekende deze gegevens nog eens in 1991 en vermoeden dat het eerder op 3 april 33 na Chr, zou hebben plaatsgevonden, wat later ook door andere wetenschappers werd bevestigd. Dat zou dus opnieuw betekenen dat Jezus 33 was, als we ervan uitgaan dat Hij in het jaar 1 geboren werd.

100% Zekerheid zullen we misschien nooit krijgen over de leeftijd van Jezus, maar dat neemt niet weg dat dit getal heel symbolisch is voor de Kerk. Zo hebben soutanes (een kleed dat gedragen wordt door priesters ) niet toevallig 33 knopen, maar verwijzen ze dus naar deze 33 jaren van Jezus.

Afbeelding